Những con số nêu trên không chỉ phản ánh khối lượng công việc mà quan trọng hơn, cho thấy rõ vai trò trung tâm của HĐND tỉnh trong kiểm soát quyền lực, phòng ngừa và từng bước đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực ngay từ cơ sở.
 |
Thường trực HĐND tỉnh, Đoàn ĐBQH tỉnh và Ủy ban MTTQ tỉnh ký kết Quy chế phối hợp công tác nhiệm kỳ 2026-2031. |
Với vị trí là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, HĐND tỉnh thực hiện hai chức năng cốt lõi: quyết định và giám sát. Thông qua việc ban hành nghị quyết, HĐND thiết lập khuôn khổ pháp lý để quản lý, phân bổ và sử dụng các nguồn lực công. Thông qua giám sát, HĐND kiểm tra việc thực thi các quyết định đó, kịp thời phát hiện và chấn chỉnh sai phạm.
Trong 5 năm qua, HĐND tỉnh đã tổ chức 39 kỳ họp, trong đó có 10 kỳ họp thường lệ, 29 kỳ họp chuyên đề và ban hành 833 nghị quyết trên hầu hết các lĩnh vực phát triển của tỉnh. Đáng chú ý, nhiều nghị quyết tập trung vào các lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ tham nhũng, lãng phí, tiêu cực cao như đầu tư công, tài chính - ngân sách, đất đai, tài nguyên, khoáng sản. Việc cụ thể hóa chủ trương của Đảng thành các nghị quyết sát thực tiễn đã góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch, hạn chế khoảng trống chính sách - nơi dễ nảy sinh tiêu cực. Không dừng ở ban hành chính sách, HĐND tỉnh đặc biệt chú trọng hoạt động giám sát - khâu được xem là “then chốt của then chốt” trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Nội dung giám sát không dàn trải mà tập trung đúng “điểm nóng”: quản lý tài chính - ngân sách, sử dụng tài sản công, đầu tư xây dựng cơ bản, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, khai thác khoáng sản, công tác cán bộ. Qua giám sát, nhiều tồn tại, hạn chế đã được chỉ rõ, từ những bất cập trong cơ chế đến sai sót trong tổ chức thực hiện. HĐND tỉnh đã đưa ra nhiều kiến nghị cụ thể, yêu cầu các cơ quan chức năng khắc phục, hoàn thiện. Chính quá trình “soi chiếu” này đã góp phần bịt kín dần những kẽ hở trong quản lý, nâng cao hiệu lực, hiệu quả sử dụng nguồn lực công.
Cùng với giám sát, hoạt động chất vấn và giải trình tiếp tục được đẩy mạnh theo hướng thực chất. Tại các kỳ họp thường lệ, HĐND tỉnh đã tổ chức 7 phiên chất vấn với 22 lượt lãnh đạo UBND tỉnh và người đứng đầu 11 sở, ngành trực tiếp trả lời trước nghị trường. Thường trực HĐND tỉnh cũng tổ chức 4 phiên giải trình chuyên đề. Các vấn đề được chất vấn không né tránh, tập trung vào những lĩnh vực nổi cộm, bức xúc mà cử tri quan tâm như tiến độ giải ngân đầu tư công, quản lý đất đai, khai thác tài nguyên, cân đối ngân sách.
Không khí nghị trường đã có sự chuyển biến rõ nét: thẳng thắn, truy đến cùng trách nhiệm. Người đứng đầu các cơ quan phải trả lời trực diện, cam kết giải pháp và thời hạn khắc phục. Đây chính là biểu hiện rõ nhất của việc nâng cao trách nhiệm giải trình - một trong những yếu tố cốt lõi để phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Đáng chú ý, cơ chế phối hợp giữa HĐND tỉnh với các cơ quan như Kiểm toán Nhà nước khu vực, Công an tỉnh, Thanh tra tỉnh, Viện Kiểm sát Nhân dân ngày càng chặt chẽ. Việc trao đổi thông tin, cung cấp hồ sơ, tài liệu phục vụ giám sát đã tạo điều kiện để HĐND thực hiện tốt hơn chức năng kiểm soát quyền lực, đồng thời nâng cao hiệu quả chung của công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trên địa bàn.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn cũng cho thấy vẫn còn những hạn chế cần nhìn nhận thẳng thắn. Số lượng nghị quyết chuyên sâu về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực chưa nhiều; hoạt động giám sát việc phát hiện và xử lý tham nhũng của các cơ quan chức năng chưa thật sự thường xuyên. Một số kiến nghị sau giám sát chưa được thực hiện dứt điểm, làm giảm hiệu quả tổng thể. Việc cung cấp thông tin, tài liệu phục vụ giám sát ở một số nơi còn mang tính hình thức, chưa phản ánh đầy đủ thực trạng. Năng lực giám sát chuyên sâu của một bộ phận đại biểu còn hạn chế; tâm lý nể nang, né tránh vẫn tồn tại, ảnh hưởng đến chất lượng và “độ sắc” của hoạt động giám sát.
Trước những hạn chế đó, yêu cầu trong giai đoạn 2026-2031 đặt ra là HĐND tỉnh cần tiếp tục nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; cụ thể hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước thành các nghị quyết và chương trình giám sát sát thực tiễn, tập trung vào các lĩnh vực nhạy cảm. Đồng thời, phải đổi mới mạnh mẽ hoạt động giám sát theo hướng đi vào chiều sâu, có trọng tâm, trọng điểm. Đặc biệt, cần coi việc theo dõi, đôn đốc thực hiện kết luận sau giám sát là thước đo hiệu quả, bảo đảm mọi kiến nghị đều được thực hiện nghiêm túc, không để tồn tại kéo dài.
Việc gắn phòng, chống tham nhũng, tiêu cực với chuyển đổi số trong hoạt động của HĐND cũng là yêu cầu cấp thiết. Ứng dụng công nghệ để công khai, minh bạch thông tin, theo dõi tiến độ xử lý kiến nghị theo thời gian thực sẽ góp phần hạn chế can thiệp chủ quan, giảm nguy cơ phát sinh tiêu cực. Cùng với đó, cần đặc biệt chú trọng xây dựng đội ngũ đại biểu HĐND có bản lĩnh, trình độ, đạo đức và tinh thần trách nhiệm cao. Đại biểu phải thực sự là người đại diện cho Nhân dân, dám nói, dám làm, dám đấu tranh với sai phạm vì lợi ích chung.
Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là cuộc đấu tranh không khoan nhượng, không có vùng cấm. Trong cuộc đấu tranh đó, HĐND tỉnh không chỉ là cơ quan giám sát, mà còn là “trụ cột” kiểm soát quyền lực ở địa phương. Khi HĐND hoạt động thực chất, hiệu lực, hiệu quả, thì kỷ luật, kỷ cương được giữ vững, niềm tin của Nhân dân được củng cố, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của tỉnh Thanh Hóa.
Tác giả: Minh Hiếu
Nguồn tin: Báo Văn Hóa
