Trường lo hẹp nguồn tuyển, thí sinh bị “rào cản kép”
Theo dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến quy định, với phương thức xét học bạ, các trường phải xét điểm trung bình 6 học kỳ của tối thiểu 3 môn, trong đó bắt buộc có Toán hoặc Ngữ văn với trọng số không thấp hơn 1/3 tổng điểm theo thang 30.
Quy định về trọng số 1/3 được hiểu là yêu cầu đối với cách xây dựng công thức tính điểm xét tuyển của các cơ sở đào tạo, nhằm bảo đảm vai trò nền tảng của Toán hoặc Ngữ văn trong tổ hợp xét học bạ, không phải là điều kiện thí sinh phải đạt mức điểm tối thiểu ở các môn này trong kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Đồng thời, thí sinh phải đạt tối thiểu 16/30 điểm tổ hợp các môn thi tốt nghiệp THPT tương ứng như một điều kiện cần để được tham gia xét tuyển bằng phương thức học bạ, không phải là điểm trúng tuyển đại học.
 |
Bộ GD&ĐT cần có lộ trình triển khai phù hợp, tránh thay đổi đột ngột gây xáo trộn tuyển sinh |
Lý giải về đề xuất này, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD&ĐT) cho biết, mục tiêu của những điều chỉnh là tăng tính công bằng giữa các phương thức tuyển sinh, hạn chế tình trạng thí sinh “lơ là” học tập khi dựa quá nhiều vào học bạ mà không chú trọng chuẩn kiến thức được đánh giá qua kỳ thi tốt nghiệp THPT. Việc siết điều kiện cũng nhằm nâng cao chất lượng đầu vào, giúp thí sinh có nền tảng học tập vững chắc hơn khi bước vào đại học. Bộ nhấn mạnh, các quy định mới không nhằm tạo thêm áp lực cho thí sinh mà hướng tới bảo đảm tính thực chất trong tuyển sinh.
Tuy nhiên, từ góc nhìn chuyên môn, không ít ý kiến cho rằng quy định này còn thiếu căn cứ kỹ thuật và tiềm ẩn rủi ro trong triển khai. PGS.TS Nguyễn Văn Thụ, Trưởng phòng Đào tạo Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, bày tỏ băn khoăn về việc xác định mức sàn 16 điểm. Theo ông, chưa có cơ sở rõ ràng để lý giải vì sao ngưỡng sàn là 16 điểm mà không phải 15 hay 18 điểm, trong khi điểm thi tốt nghiệp phụ thuộc rất lớn vào độ khó của đề thi từng năm. “Việc đưa ra một mức sàn cứng trong quy chế là khá rủi ro, đặc biệt khi chưa có đầy đủ dữ liệu phổ điểm”, ông Thụ nhấn mạnh.
Ông Thụ cũng dẫn lại bài học từ quy định điểm sàn 24 điểm đối với nhóm ngành bán dẫn, cho rằng khi thiếu dữ liệu đầy đủ, việc áp đặt ngưỡng đầu vào cứng có thể buộc cơ quan quản lý phải điều chỉnh sau đó, gây xáo trộn cho cả thí sinh và các cơ sở đào tạo.
Từ thực tiễn tuyển sinh, một chuyên gia phân tích thêm một bất cập khác: yêu cầu thí sinh phải đạt tối thiểu 16 điểm ở đúng tổ hợp xét tuyển sẽ thu hẹp đáng kể lựa chọn của người học. Theo dự thảo quy chế, mốc 16/30 điểm không phải là điểm trúng tuyển đại học, mà là điều kiện cần để thí sinh được tham gia xét tuyển bằng phương thức học bạ đối với tổ hợp môn tương ứng.
Với 4 môn thi tốt nghiệp THPT, thí sinh chỉ có thể sử dụng tối đa 4 tổ hợp để xét học bạ, dù có điểm học bạ tốt ở các môn khác. Như vậy, thí sinh vừa phải có học bạ tốt, vừa phải đạt ngưỡng điểm thi tốt nghiệp ở đúng tổ hợp đó. Đây là một dạng ‘ràng buộc kép’, có thể khiến nhiều học sinh có quá trình học tập ổn định nhưng không đạt ngưỡng điểm ở kỳ thi tốt nghiệp bị loại khỏi nguồn tuyển.
Nhiều chuyên gia cho rằng việc áp điểm sàn nhằm “chuẩn hóa” đầu vào là cần thiết. Tuy nhiên, nếu vừa siết điểm sàn, vừa ràng buộc tổ hợp trong khi chưa giải quyết căn bản độ tin cậy của học bạ, chính sách có thể làm thu hẹp nguồn tuyển mà chưa chắc đạt được mục tiêu nâng cao chất lượng.
Cần linh hoạt ngưỡng sàn, tránh thu hẹp cơ hội của thí sinh
Bên cạnh những lo ngại từ giới chuyên môn, trên các diễn đàn và mạng xã hội, nhiều ý kiến độc giả bày tỏ sự ủng hộ đối với việc siết chặt đầu vào đại học, song vẫn còn băn khoăn về nguy cơ thu hẹp cơ hội học tập của thí sinh. Tài khoản Con yeu cho rằng nên bỏ xét học bạ vì phương thức này không phản ánh đúng năng lực học tập của học sinh. Theo ý kiến này, điểm sàn nên ở mức 15 điểm cho 3 môn, mỗi môn đạt trên trung bình 5 điểm; những học sinh không đạt nên lựa chọn học nghề để tránh lãng phí thời gian và chi phí xã hội.
Tài khoản thanhkimvu nhận định, áp điểm sàn cao hơn có thể làm giảm số lượng sinh viên trúng tuyển, nhưng đổi lại chất lượng đào tạo sẽ được nâng lên. Trong khi đó, tài khoản hoanggiangpham cho rằng việc nâng điểm sàn sẽ tác động mạnh tới các trường tư thục, bởi mức 15 điểm thi tốt nghiệp THPT hiện nay “thực chất chưa tương đương với 13 điểm sàn thi đại học trước đây”.
 |
Nếu áp dụng cứng nhắc, quy định không chỉ tạo ra “ràng buộc kép” về mặt kỹ thuật mà còn có nguy cơ thu hẹp cơ hội tiếp cận giáo dục đại học của thí sinh |
Từ thực tiễn giảng vậy, một giáo viên THPT tại Hà Nội cho rằng việc áp sàn 16/30 điểm trong xét học bạ có thể xem là “chốt chặn” cần thiết nhằm bảo đảm chất lượng đầu vào đại học. Theo giáo viên này, nếu đã lựa chọn học đại học, thí sinh cần đạt tối thiểu mức điểm trung bình khá ở kỳ thi tốt nghiệp THPT; quy định mới sẽ góp phần xóa bỏ tình trạng tuyển sinh "vơ vét", trả lại giá trị thực cho phương thức xét tuyển dựa trên kết quả học tập. Tuy nhiên, các giáo viên cũng kiến nghị những thay đổi lớn như áp sàn điểm hay giới hạn 10 nguyện vọng cần được công bố sớm, có lộ trình rõ ràng để học sinh kịp điều chỉnh định hướng và phương pháp học tập, tránh tâm lý bị động khi bước vào năm lớp 12.
Ở chiều ngược lại, không ít học sinh và phụ huynh bày tỏ lo lắng khi các biện pháp “siết” được triển khai đồng thời. Em Nguyễn Minh Anh, học sinh lớp 12 (Hải Phòng) cho rằng việc đồng thời áp sàn điểm thi tốt nghiệp, giới hạn tối đa 10 nguyện vọng và thu hẹp hoặc bỏ xét tuyển học bạ đang làm cơ hội vào đại học trở nên rủi ro hơn đối với thí sinh. "Nếu bỏ xét học bạ hoặc vẫn xét nhưng phải kèm điều kiện đạt sàn 16/30 điểm đúng tổ hợp, chỉ cần làm bài thi không tốt ở một môn là chúng em có thể mất luôn cơ hội, dù điểm học bạ ba năm có thể cao”, Minh Anh băn khoăn.
Theo các chuyên gia tuyển sinh, việc áp sàn 16/30 điểm thi tốt nghiệp THPT đối với phương thức xét học bạ xuất phát từ mục tiêu nâng cao chất lượng đầu vào và khắc phục những bất cập kéo dài của hình thức này. Tuy nhiên, chính sách chỉ phát huy hiệu quả khi được xây dựng trên cơ sở dữ liệu phổ điểm đầy đủ, có độ linh hoạt và phù hợp với thực tiễn của Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Nếu áp dụng cứng nhắc, quy định không chỉ tạo ra “ràng buộc kép” về mặt kỹ thuật mà còn có nguy cơ thu hẹp cơ hội tiếp cận giáo dục đại học của thí sinh, đặc biệt ở các địa phương.
Thay vì áp đặt một con số cố định, Bộ GD&ĐT nên chờ đến khi có phổ điểm thi tốt nghiệp chính thức để đưa ra ngưỡng sàn phù hợp. Có thể áp dụng phân loại mức sàn theo các nhóm ngành như: kỹ thuật, y dược, ngành nghệ thuật... Đồng thời, việc nâng cao độ tin cậy của điểm học bạ thông qua các biện pháp giám sát, chuẩn hóa đánh giá sẽ là giải pháp bền vững hơn so với việc đưa ra những con số gây tranh cãi và thiếu cơ sở kỹ thuật.
Dù chủ trương thắt chặt quy trình nhằm nâng cao chất lượng đầu vào là cần thiết nhưng Bộ GD&ĐT cần có lộ trình triển khai phù hợp với thực tiễn. Việc thay đổi đột ngột, không tính đến các tình huống phát sinh như thí sinh tự do hoặc học sinh thay đổi tổ hợp môn theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, có thể gây ra những xáo trộn không cần thiết trong tuyển sinh và ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của người học.
Tác giả: Thu Hằng
Nguồn tin: VOV.VN
