Bồi thường không đúng loại đất
Gia đình ông Lê Ngọc Kỳ và bà Nguyễn Thị Hiền (xã Quảng Thái, huyện Quảng Xương, nay là xã Quảng Bình, tỉnh Thanh Hóa) là chủ sử dụng hợp pháp một thửa đất thổ cư có diện tích 1.093,8 m² (hồ sơ địa chính xã Quảng Thái năm 2015, thửa 154, tờ bản đồ số 15) do cha ông Kỳ để lại từ trước năm 1980. Đây là loại đất ở lâu dài, được sử dụng ổn định, liên tục và không phát sinh tranh chấp trong suốt nhiều năm.
Năm 2022, UBND huyện Quảng Xương ban hành quyết định thu hồi đất đối với gia đình ông Kỳ để triển khai dự án đường giao thông Quảng Bình - Quảng Thái; diện tích bị thu hồi 687,3 m², trong đó có 200 m² được xác định là đất ở, còn lại 487,3 m² được xác định là đất trồng cây lâu năm.
Ông Lê Ngọc Kỳ cho rằng các quyết định thu hồi đất và phê duyệt phương án bồi thường của UBND huyện Quảng Xương chưa phản ánh đúng bản chất pháp lý của thửa đất. Theo các tài liệu, chứng cứ về nguồn gốc sử dụng đất, trong tổng diện tích 1.093,8 m² mà gia đình đang quản lý, có 1.000 m² nằm trong hạn mức được công nhận là đất ở theo Quyết định số 4655/QĐ-UBND ngày 4/2/2017 của UBND tỉnh Thanh Hóa về sửa đổi, bổ sung một số điều quy định về hạn mức đất ở. Do đó, diện tích bị thu hồi 688,8 m² (tăng hơn 1 m² so với ban đầu sau khi cơ quan chức năng đo đạc lại) cần được xác định là đất ở, thay vì chỉ công nhận 200 m² như phương án bồi thường đã được phê duyệt.
Trước thực tế trên, gia đình ông Kỳ bà Hiền đã khởi kiện hành chính Chủ tịch UBND huyện Quảng Xương (cũ), đề nghị Tòa án xem xét hủy hoặc điều chỉnh các quyết định hành chính liên quan đến thu hồi đất và bồi thường, đồng thời đề nghị xác định lại diện tích, loại đất theo đúng hiện trạng sử dụng hợp pháp, làm cơ sở bảo đảm quyền lợi chính đáng khi Nhà nước thu hồi đất.
Tại Bản án sơ thẩm có hiệu lực pháp luật số 61/2024/HC-ST ngày 22/5/2024, Tòa án nhân dân tỉnh Thanh Hóa căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ, xác định: Thửa đất của ông Lê Ngọc Kỳ có diện tích 1.093,8 m² (trong đó diện tích bị thu hồi là 688,8 m²), thuộc thửa đất số 154, tờ bản đồ số 15, có nguồn gốc là đất thổ cư lâu đời, sử dụng vào mục đích đất ở và đã có nhà ở từ trước ngày 18/12/1980.
 |
Diện tích đất (vạch đỏ) trước đây thuộc gia đình ông Kỳ, nay đã được chính quyền địa phương thu hồi làm đường. Ảnh: Quốc Toản. |
Trên cơ sở đó, Tòa án đã chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Kỳ và bà Hiền, tuyên hủy một phần quyết định thu hồi đất và hủy một phần quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ của UBND huyện Quảng Xương. Đồng thời, buộc UBND huyện Quảng Xương phải xác định lại diện tích 488,8 m² trong tổng diện tích bị thu hồi là đất ở, để phê duyệt lại phương án bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng và bố trí tái định cư cho gia đình theo đúng quy định của pháp luật.
Sau khi bản án có hiệu lực, ông Kỳ nhiều lần yêu cầu chính quyền địa phương thực hiện các nội dung theo phán quyết của Tòa án, nhưng cán bộ địa chính xã Quảng Bình (xã mới sau khi sáp nhập) chỉ nhận được câu trả lời “chờ xin ý chỉ đạo của tỉnh”.
Tỉnh chỉ đạo nhiều lần nhưng xã nhiều lần trì hoãn
Dù Bản án số 61/2024/HC-ST của Tòa án nhân dân tỉnh Thanh Hóa đã có hiệu lực pháp luật từ ngày 22/5/2024, nhưng đến nay, sau gần 2 năm, quyền lợi hợp pháp của gia đình ông Lê Ngọc Kỳ và bà Nguyễn Thị Hiền vẫn chưa được bảo đảm.
Điều đáng nói, trong suốt quá trình này, UBND tỉnh Thanh Hóa đã nhiều lần có văn bản chỉ đạo, giao UBND huyện Quảng Xương (thời điểm trước khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp) và xã Quảng Bình (đơn vị kế thừa quyền và nghĩa vụ của UBND huyện Quảng Xương (cũ) và có trách nhiệm tổ chức thi hành bản án hành chính nêu trên) tổ chức thi hành bản án theo quy định, song việc thực hiện vẫn liên tục bị trì hoãn.
Cụ thể, tại báo cáo ngày 25/11/2024, UBND huyện Quảng Xương viện dẫn nguyên nhân do thay đổi nhân sự, đang kiện toàn Hội đồng giải phóng mặt bằng, đồng thời cho rằng việc thực hiện bản án phải tuân theo quy trình lập phương án bồi thường, bố trí tái định cư và cần bổ sung kinh phí. Trên cơ sở đó, địa phương đề nghị gia hạn thời gian thực hiện đến ngày 25/12/2024.
Tuy nhiên, hết thời hạn này, việc thi hành bản án vẫn không được thực hiện, quyền lợi của người dân tiếp tục bị “treo”.
 |
Tòa án nhân dân tỉnh Thanh Hóa ban hành quyết định buộc Chủ tịch UBND xã Quảng Bình thi hành án hành chính, nhưng đến nay địa phương vẫn chưa thực hiện. Ảnh: Quốc Toản. |
Ngày 10/2/2026, Tòa án nhân dân tỉnh Thanh Hóa ban hành quyết định buộc thi hành hành chính đối với Chủ tịch UBND xã Quảng Bình (người kế thừa quyền và nghĩa vụ của UBND huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa) theo nội dung bản án đã tuyên và có hiệu lực pháp luật.
Thay vì thực hiện yêu cầu trên, ngày 10/3/2026, UBND xã Quảng Bình tiếp tục có văn bản báo cáo, trong đó đưa ra hàng loạt khó khăn để lý giải cho việc chưa thi hành bản án. Địa phương cho rằng dự án đường Quảng Bình - Quảng Thái đã hoàn tất quyết toán phần xây dựng (chưa gồm giải phóng mặt bằng) và hiện chủ đầu tư đã chuyển sang đơn vị khác sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Văn bản báo cáo tỉnh Thanh Hóa cũng cho thấy rõ, UBND xã Quảng Bình lúng túng trong việc xác định thẩm quyền lập, trình phê duyệt lại phương án bồi thường theo bản án; việc áp dụng giá đất theo thời điểm thu hồi năm 2023 hay thời điểm thi hành án hiện nay; những khó khăn về nguồn kinh phí do chưa có hướng dẫn bố trí vốn để chi trả bổ sung.
Trong khi đó, gia đình ông Kỳ cho rằng, tất cả những “vướng mắc” mà UBND xã Quảng Bình nêu ra thực chất đều thuộc trách nhiệm phải chủ động giải quyết của cơ quan hành chính khi thi hành bản án đã có hiệu lực. Việc lấy chính những khó khăn nội bộ để trì hoãn không chỉ không có cơ sở, mà còn là biểu hiện né tránh trách nhiệm, kéo dài việc thi hành án, trực tiếp xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.
Tác giả: Quốc Toản
Nguồn tin: nongnghiepmoitruong.vn
