Một số loại dầu phổ biến trong đời sống hằng ngày có thể chứa các chất gây hại nếu sử dụng sai hoặc bảo quản không đúng cách.
Một số loại dầu tưởng chừng vô hại lại có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe nếu sử dụng sai cách trong thời gian dài. Việc lựa chọn và sử dụng dầu ăn hợp lý không chỉ giúp món ăn ngon hơn mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ cơ thể, đặc biệt là trước nguy cơ bệnh lý nghiêm trọng.
Tháng 7/2025, Trường Y Harvard đã công bố một nghiên cứu trên tạp chí Nature Metabolism về mối liên hệ giữa chất béo trong chế độ ăn và sự phát triển của khối u.
 |
Dầu ăn có thể tiềm ẩn nguy cơ ung thư (Ảnh minh họa) |
Trong nghiên cứu này, các nhà khoa học đã cho chuột mang khối u sử dụng nhiều loại chất béo khác nhau như mỡ lợn, bơ, dầu ô liu và dầu dừa. Kết quả cho thấy nhóm chuột tiêu thụ nhiều chất béo động vật có kích thước khối u tăng từ 40% đến 60% so với nhóm đối chứng. Trong khi đó, nhóm sử dụng dầu thực vật không ghi nhận xu hướng phát triển tương tự.
Phân tích sâu hơn cho thấy chất béo động vật có thể làm suy giảm chức năng của tế bào miễn dịch, đồng thời giảm sản xuất interferon-γ là một yếu tố quan trọng trong việc chống lại khối u. Ngược lại, chất béo thực vật không tạo ra các chất chuyển hóa có hại và còn hỗ trợ hoạt động miễn dịch. Nghiên cứu này góp phần làm rõ cơ chế dinh dưỡng ảnh hưởng đến ung thư và mở ra hướng can thiệp bằng chế độ ăn uống.
Chọn dầu ăn như thế nào để an toàn?
Trên thị trường hiện nay có rất nhiều loại dầu ăn với thành phần axit béo khác nhau, khiến người tiêu dùng không khỏi băn khoăn khi lựa chọn. Điều quan trọng là cần hiểu rõ đặc điểm của từng loại để sử dụng đúng cách.
Dầu thực vật nói chung giàu axit béo không bão hòa, giúp giảm cholesterol xấu và bảo vệ sức khỏe tim mạch. Trong đó, các loại dầu giàu axit béo không bão hòa đơn như dầu ô liu, dầu hạt cải có tác dụng cải thiện lipid máu. Trong khi đó, các loại dầu chứa axit béo không bão hòa đa như dầu đậu nành, dầu ngô, dầu hạt lanh lại cung cấp omega-3 và omega-6, hỗ trợ giảm viêm, bảo vệ tim mạch và tăng cường miễn dịch.
Tuy nhiên, không có loại dầu nào hoàn hảo tuyệt đối. Tỷ lệ axit béo lý tưởng 1:1:1 (bão hòa - không bão hòa đơn - không bão hòa đa) chưa đạt được ở bất kỳ loại dầu riêng lẻ nào. Vì vậy, việc luân phiên sử dụng nhiều loại dầu trong chế độ ăn hàng ngày là lựa chọn thông minh.
Lưu ý về điểm "bốc khói" khi nấu ăn
Một yếu tố quan trọng thường bị bỏ qua khi sử dụng dầu ăn là điểm bốc khói. Đây là nhiệt độ mà dầu bắt đầu bốc khói và phân hủy, sinh ra các chất có hại như acrolein – có thể gây kích ứng mắt, đường hô hấp và tiềm ẩn nguy cơ cho sức khỏe.
Các loại dầu như dầu lạc, dầu ngô có điểm bốc khói cao, phù hợp với chiên rán. Ngược lại, dầu ô liu nguyên chất hoặc dầu hạt lanh có điểm bốc khói thấp, chỉ nên dùng cho món trộn hoặc nấu ở nhiệt độ thấp. Việc sử dụng sai loại dầu cho phương pháp nấu có thể làm tăng nguy cơ hình thành chất độc hại.
Dầu đậu nành biến đổi gen có gây ung thư không?
Nhiều người lo ngại rằng dầu đậu nành biến đổi gen có thể gây ung thư. Thực tế, thông tin này bắt nguồn từ một nghiên cứu gây tranh cãi của một nhà khoa học Pháp. Tuy nhiên, sau đó nghiên cứu này đã bị bác bỏ do sai sót trong phương pháp và không có cơ sở khoa học đáng tin cậy.
 |
Ảnh minh họa |
Các chuyên gia và tổ chức uy tín đã khẳng định dầu đậu nành biến đổi gen không chứa thành phần gây hại. Nhiều cơ quan quản lý thực phẩm cũng xác nhận rằng các sản phẩm đạt tiêu chuẩn an toàn đều có thể sử dụng bình thường. Thậm chí, thực phẩm biến đổi gen đã xuất hiện rộng rãi trong chuỗi thực phẩm toàn cầu mà không ghi nhận bằng chứng gây ung thư.
3 loại dầu ăn nên tránh để bảo vệ sức khỏe
Dù có nhiều loại dầu tốt cho sức khỏe, vẫn tồn tại những loại dầu tiềm ẩn rủi ro cao mà người tiêu dùng nên hạn chế hoặc tránh sử dụng.
- Dầu tái chế là loại dầu đã qua sử dụng nhiều lần, thường bị oxy hóa mạnh và có thể chứa các chất gây hại. Việc sử dụng dầu này lâu dài có thể ảnh hưởng xấu đến tim mạch và sức khỏe tổng thể.
- Dầu ép thủ công tại các cơ sở nhỏ lẻ tiềm ẩn nguy cơ do quy trình sản xuất không đảm bảo vệ sinh. Những loại dầu này có thể chứa tạp chất hoặc độc tố như aflatoxin nếu nguyên liệu bị nhiễm nấm mốc.
- Dầu đã bị ôi thiu hoặc có mùi lạ do bảo quản kém cũng không nên tiếp tục sử dụng. Khi dầu bị oxy hóa, không chỉ hương vị giảm sút mà còn có thể sinh ra các hợp chất không tốt cho cơ thể.
Cách sử dụng và bảo quản dầu ăn đúng cách
Bên cạnh việc lựa chọn loại dầu phù hợp, cách bảo quản cũng đóng vai trò quan trọng. Nhiều gia đình có thói quen mua dầu với dung tích lớn để tiết kiệm, nhưng điều này có thể khiến dầu dễ bị oxy hóa nếu không dùng kịp.
Ngoài ra, việc để dầu tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng hoặc không đậy kín sau khi mở nắp cũng làm giảm chất lượng dầu nhanh chóng. Do đó, nên ưu tiên mua chai nhỏ, bảo quản nơi khô ráo, tránh ánh sáng và sử dụng trong thời gian hợp lý.
Dầu ăn không chỉ đơn thuần là nguyên liệu nấu nướng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe lâu dài. Việc hiểu rõ từng loại dầu, sử dụng đúng cách và tránh những loại dầu kém chất lượng sẽ giúp giảm thiểu rủi ro bệnh tật. Một chế độ ăn uống khoa học, kết hợp lựa chọn dầu ăn hợp lý chính là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.
Tác giả: Hoàng Ly
Nguồn tin: tieudung.giadinhonline.vn
