Biến động giá nhiên liệu gây sức ép lớn lên chi phí vận tải
Bộ Xây dựng vừa có báo cáo gửi Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn về tác động của biến động giá nhiên liệu đối với các lĩnh vực vận tải và đầu tư xây dựng.
 |
Đối với các hãng hàng không, giá nhiên liệu chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí vận hành. |
Theo Bộ Xây dựng, căng thẳng quân sự tại khu vực Trung Đông thời gian qua khiến giá dầu thô và các sản phẩm xăng dầu trên thế giới biến động mạnh, kéo theo chi phí vận tải và hoạt động sản xuất kinh doanh gia tăng.
Trong lĩnh vực hàng không, chi phí nhiên liệu bay hiện chiếm khoảng 35–40% tổng chi phí vận hành của các hãng hàng không. Việc một số không phận tại khu vực Trung Đông bị đóng hoặc hạn chế như Iran, Iraq, Kuwait, Qatar, UAE và Israel buộc các hãng phải điều chỉnh lộ trình bay, phát sinh chi phí bay vòng, phí sử dụng hành lang bay thay thế và phụ phí bảo hiểm rủi ro.
Hiện giá nhiên liệu hàng không MOPS Jet A-1 Singapore đang giao dịch quanh mức 160,57 USD/thùng và được dự báo có thể tiếp tục duy trì ở mức cao, xấp xỉ 170 USD/thùng trong tháng 3 do lo ngại căng thẳng leo thang và nguồn cung còn hạn chế.
Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), khi giá Jet A-1 tăng sẽ khiến chi phí khai thác của các hãng hàng không tăng thêm khoảng 50–60%; nếu giá nhiên liệu này lên tới 200 USD/thùng trở lên, chi phí của các hãng có thể tăng trên 70%.
Ở lĩnh vực hàng hải và đường thủy, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 30–40% chi phí vận hành. Khi giá nhiên liệu tăng 20%, giá vận tải hàng hải có thể tăng khoảng 15%, trong khi vận tải đường thủy nội địa tăng khoảng 18%.
Đối với vận tải biển quốc tế, các tuyến đi qua khu vực Trung Đông phải thay đổi hành trình, kéo dài thêm khoảng 14–20 ngày do phải đi vòng tránh vùng chiến sự, đồng thời phát sinh phụ phí rủi ro chiến tranh khoảng 2.000–4.000 USD/container.
Theo ghi nhận của Bộ Xây dựng, giá dịch vụ vận tải quốc tế trên một số tuyến đã tăng mạnh, như tuyến TP.HCM đi Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Mỹ và châu Âu tăng khoảng 2–3 lần.
Trong lĩnh vực vận tải đường bộ, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 30–40% giá thành vận tải ô tô. Giá xăng dầu tăng khiến nhiều doanh nghiệp vận tải phải điều chỉnh tăng giá cước, kéo theo chi phí logistics và giá thành hàng hóa gia tăng.
Một số địa phương ghi nhận mức tăng giá cước mạnh trên 30% như Ninh Bình (tăng đến 50%), Quảng Ninh (đến 33,3%), Vĩnh Long (đến 33,3%), Tuyên Quang (đến 33%), Lào Cai (đến 33%), Thừa Thiên Huế (đến 31%) và Cà Mau (đến 30%).
Đặc biệt, các tỉnh miền núi như Lai Châu, Điện Biên, Lào Cai có mức tăng giá cước cao nhất, có tuyến tăng tới 50% do địa hình khó khăn và mức tiêu hao nhiên liệu lớn.
 |
Việc giá xăng dầu tăng khiến các doanh nghiệp vận tải điều chỉnh tăng giá cước vận chuyển. |
Nhóm địa phương có mức tăng giá cước trung bình từ 10–30% gồm TP.HCM, Hải Phòng, Cần Thơ, Điện Biên, Cao Bằng, Thanh Hóa, Hà Tĩnh, Sơn La, Lai Châu, Thái Nguyên và Đồng Nai.
Riêng tại Hải Phòng và Quảng Ninh, giá cước vận tải hàng hóa và container tăng trung bình 10–24%, gây áp lực lên chuỗi cung ứng logistics cảng biển.
Trong khi đó, tại TP.HCM, taxi chạy điện hiện chiếm khoảng 83% thị phần taxi và đang đi ngược xu hướng khi thực hiện giảm 10% giá cước nhằm hỗ trợ người dân.
Đối với vận tải đường sắt, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 26% giá cước vận tải. Từ ngày 8/3, giá cước vận tải đường sắt đã điều chỉnh tăng 15% đối với vận tải hàng hóa và 10% đối với vận tải hành khách.
Riêng trong lĩnh vực đầu tư xây dựng, Bộ Xây dựng cho biết chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 3–5% chi phí xây dựng tùy loại công trình và mức tăng giá xăng dầu hiện nay chưa vượt mức dự phòng chi phí trong dự toán đầu tư xây dựng.
Đề xuất đa dạng hóa nguồn cung, giảm thuế phí hỗ trợ doanh nghiệp
Để bảo đảm nguồn cung nhiên liệu và ổn định giá cước vận tải, Bộ Xây dựng đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo thực hiện các giải pháp ứng phó với xung đột tại Trung Đông theo Nghị quyết 36/NQ-CP ngày 6/3/2026, trong đó tập trung đa dạng hóa nguồn cung dầu thô cho các nhà máy lọc dầu nhằm bảo đảm nguồn cung xăng dầu trong nước.
Bộ cũng kiến nghị tiếp tục thiết lập cơ chế làm việc cấp cao với các quốc gia trong khu vực như Thái Lan, Trung Quốc để tạo điều kiện cho doanh nghiệp Việt Nam thực hiện các hợp đồng mua nhiên liệu Jet A-1 đã ký và các hợp đồng trong tương lai.
Đối với Bộ Công Thương, Bộ Xây dựng đề nghị chỉ đạo các nhà máy lọc hóa dầu, chế biến khí mở rộng nguồn nhập nguyên liệu đầu vào, đồng thời yêu cầu các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu ưu tiên cung cấp nhiên liệu cho các doanh nghiệp chủ đạo trong lĩnh vực vận tải và xây dựng trong trường hợp nguồn cung thiếu hụt.
 |
Chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 30-40% giá thành, giá xăng dầu tăng khiến các doanh nghiệp vận tải điều chỉnh tăng giá cước vận chuyển. |
Bộ Xây dựng cũng đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng UBND các tỉnh, thành phố rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục hành chính để tạo điều kiện cho doanh nghiệp tăng công suất, mở mỏ mới khai thác than nhằm bổ sung nguồn cung trong nước.
Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được đề nghị có chính sách hỗ trợ tài chính, tăng hạn mức tín dụng và nâng mức bảo lãnh L/C để hỗ trợ doanh nghiệp nhập khẩu xăng dầu và nguyên liệu dầu thô.
Đáng chú ý, Bộ Xây dựng đề nghị Bộ Tài chính nghiên cứu trình cấp có thẩm quyền xem xét giảm thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu trong một thời gian phù hợp, nhằm giảm áp lực chi phí khi giá nhiên liệu thế giới tăng cao.
Ngoài ra, cần tiếp tục nghiên cứu các cơ chế hỗ trợ về thuế, phí cho doanh nghiệp vận tải, như giảm 50% phí cất hạ cánh và điều hành bay trong lĩnh vực hàng không, miễn hoặc giảm lệ phí ra vào cảng, bến thủy nội địa cho phương tiện thủy, đồng thời xem xét đưa nhiên liệu phục vụ vận tải vào nhóm hàng hóa được giảm thuế VAT từ 10% xuống mức phù hợp.
Về phía Bộ Xây dựng, cơ quan này cho biết sẽ tiếp tục chỉ đạo các đơn vị thuộc Bộ và Sở Xây dựng các địa phương theo dõi sát diễn biến giá nhiên liệu và tác động đến giá dịch vụ vận tải.
“Bộ Xây dựng sẽ kịp thời tổng hợp, báo cáo và đề xuất các giải pháp điều hành phù hợp nhằm hạn chế tác động tiêu cực đến hoạt động vận tải và đời sống nhân dân”, báo cáo nêu rõ.
Cùng với đó, Bộ sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát việc kê khai, niêm yết và điều chỉnh giá cước vận tải của các doanh nghiệp nhằm bảo đảm minh bạch, phù hợp với biến động chi phí đầu vào và đúng quy định pháp luật.
Bộ Xây dựng cũng khuyến khích các doanh nghiệp đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, từng bước chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch, thân thiện với môi trường.
Đối với các hãng hàng không và doanh nghiệp vận tải biển Việt Nam hoạt động ở nước ngoài, Bộ Xây dựng cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành và địa phương theo dõi tình hình hoạt động, kịp thời tháo gỡ khó khăn phát sinh do biến động giá nhiên liệu và tình hình quốc tế.
Trong trường hợp cần thiết, Bộ đề nghị Bộ Ngoại giao phối hợp gửi công hàm tới các nước như UAE, Arab Saudi và một số quốc gia lân cận để hỗ trợ tàu và thuyền viên Việt Nam về nhu yếu phẩm, đồng thời làm việc với các cơ quan hàng không quốc tế nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các hãng hàng không Việt Nam duy trì slot lịch sử.
Ngoài các giải pháp chính sách, Bộ Xây dựng cũng đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chỉ đạo các cơ quan báo chí tăng cường thông tin về tác động của xung đột Trung Đông tới ngành vận tải, đồng thời tuyên truyền để người dân hiểu và chia sẻ với khó khăn của doanh nghiệp.
Việc truyền thông cần hướng tới tinh thần hài hòa lợi ích, chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân trước những biến động của thị trường năng lượng thế giới.
Tác giả: Phi Long
Nguồn tin: Báo VOV
